تبلیغات
دانلود رایگان نرم افزار - دانستنیهای چشم پزشکی برای عموم
دانلود رایگان نرم افزار
هدف ما جلب رضایت شماست
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من

دانستنیهای چشم پزشکی برای عموم

 


 بیماری قند (دیابت) و چشم

بیماری قند (دیابت) یکی از بیماریهای نسبتا شایع و جدی است که بعلت بالا بودن میزان قند خون در طولانی مدت  سبب تغییراتی در عروق خونی تمام اعضای بدن می شود که این تغییرات باعث عوارض کوچک و بزرگ در ارگانهای حیاتی مانند مغز، قلب، کلیه، چشم و دیگر اعضای بدن می گردد که نهایتا ممکن است به مشکلاتی همچون سکته مغزی، سکته و نارسایی قلبی، نارسایی کلیوی، و نابینایی منجر گردد.

 

گرفتاری چشمی بیماری قند یکی از علل عمده نابینایی و یا کم بینایی، هم در کشورهای پیشرفته و هم در کشورهای غیر پیشرفته می باشد. متاسفانه شیوع عوارض چشمی بیماران  دیابتی  روز به روز بیشتر می شود، چرا که  با پیشرفتهای جدید و كنترل بهتر بیماری قند بر طول عمر بیماران افزوده شده و در نتیجه عوارض چشمی بیماری دیابت نیز بیشتر دیده میشود.    سالها قبل و پیش از ابداع روشهای جدید درمانی  مانند  لیزر،  بسیاری از بیماران دیابتی متاسفانه به علت عوارض چشمی این بیماری نابینا شده و در سنین میانسالگی خانه نشین می شدند.  اما امروزه می توان با تشخیص به موقع و درمان مناسب،  بخوبی از این عارضه جلوگیری نمود.

 

عوارض چشمی بیماری قند  

عوارض چشمی بیماری قند می تواند شامل موارد زیر باشد:

 

·      آسیب به عروق خونی شبکیه که اصطلاحا رتینوپاتی دیابتی خوانده می شود و سبب ورم مرکز بینایی چشم (ماکولا،( خونریزی های متعدد در شبکیه و زجاجیه چشم می گرددکه اگر به موقع درمان نگردد، منجر به کم بینایی یا نابینایی دائمی می گردد.

 

·      آب مروارید (کاتارکت) زودرس که خوشبختانه این عارضه بخوبی با عمل جراحی اب مروارید قابل درمان است.

 

·      آب سیاه (گلوکوم) که بعلت افزایش فشار داخل چشم ایجاد می شود و اگر به موقع درمان نگردد سبب آسیب دائمی به عصب چشم و کم بینایی و یا نابینایی می گردد.

 

شروع رتینوپاتی دیابتی معمولا بدون علامت است، اما بتدریج پیشرفت کرده و سبب افت بینایی می گردد. اگر این عارضه به موقع تشخیص داده شود و به موقع درمان گردد بیش از 90 درصد از بیماران می توانند از خطر نابینایی نجات یابند. اما یادمان باشد علی رغم پیشرفتهایی که در تشخیص و درمان این عارضه صورت گرفته است، اما غالبا بعلت بی توجهی بیماران و عدم مراجعه به موقع، رتینوپاتی دیابتی هنوز یکی از دلایل نابینایی در بزرگسالان می باشد. بنابراین لازم است کلیه بیماران دیابتی حداقل سالی یک بار تحت معاینه کامل چشم که با استفاده از قطره های گشاد کننده مردمک صورت می گیرد، قرار گیرند.

 

گرفتاری شبکیه ای بیماری قند به دو مرحله تقسیم بندی می شود:

دیاگرامی از عارضه شبکیه ای بیماری قند 

·      مرحله نخست که بنام رتینوپاتی دیابتی زمینه ای نامیده می شود که در این حالت بیماری محدود به شبکیه است و خونریزی های کوچک و تورم و رسوب چربی در شبکیه دیده می شود. در این مرحله اگر ناحیه مرکز بینایی (ماکولا)  گرفتار نباشد، این وضعیت بدون علامت است و بیمار ممکن است هیچگونه علائم بینایی نداشته باشد و غالبا نیاز به درمان هم ندارد. اما نکته مهم در این مرحله این است که بیمار باید با فواصل نزدیکتر (هر چهار ماه) مورد معاینه چشم قرار گیرد و یا با دیدن اولین علائم بیماری بلافاصله به پزشک مراجعه نماید. 

 

·      مرحله دوم که بنام رتینوپاتی دیابتی پیشرونده نامیده می شود که در این حالت عروق خونی جدید و غیر طبیعی در شبکیه، سر عصب، و همچنین در زجاجیه ایجاد می شود که بعلت شکننده بودن این عروق، شانس خونریزی داخل شبکیه و زجاجیه بسیار بالاست و اگر در این حالت درمان صورت نگیرد در عرض مدت کوتاهی منجر به عوارض ثانویه دیگر یعنی خونریزی داخل چشم، پارگی شبکیه، و آب سیاه می گردد که نهایتا سبب از بین رفتن کامل بینایی خواهد شد. بنابراین مهم است که بیمار در شروع این مرحله تحت درمان با لیزر قرار گیرد تا این عروق جدید قبل از اینکه سبب عوارض بعدی گردند، از بین بروند. باید توجه داشت که در مرحله رتینوپاتی پیشرونده،  تعداد دفعاتی که بیمار ممکن است به لیزر احتیاج داشته باشد، معمولا بیش از یک بار است و عمده این بیماران برای کنترل بیماری حدود چهار جلسه لیزرتراپی نیاز دارند.  گاهی لیزر به تنهایی ممکن است کافی نباشد و یا بعلت خونریزی زجاجیه، امکان انجام لیزر درمانی وجود نداشته باشد که در اینصورت بیمار به عمل جراحی ویترکتومی      نیاز پیدا می کند. این عمل  بعلت طولانی بودن زمان عمل، معمولا تحت بیهوشی عمومی انجام می گیرد. البته انجام آن با بی حسی موضعی نیز امکان پذیر می باشد.

 

 

دیاگرامی از لیزر درمانیلیزر درمانی

لیزرهای مختلفی برای مقاصد متفاوت در چشم پزشکی  استفاده می شوند. بعنوان مثال  لیزری که در درمان عوارض چشمی بیماری قند استفاده می شود متفاوت از نوعی است که برای درمان نزدیک بینی  کاربرد دارد.

  

لیزر درمانی یکی از اصلی ترین درمانهای عوارض چشمی بیماری قند می باشد. از لیزر درمانی هم در مرحله نخست بیماری یعنی در رتینوپاتی زمینه ای در صورتی که تورم مرکز بینایی وجود داشته باشد استفاده می شود، و هم در مرحله دوم که رتینوپاتی پیشرونده است، بصورت فراگیر استفاده می شود. نکته ای که باید توجه داشت این است که لیزر درمانی در درمان عوارض چشمی بیماری قند باعث کنترل بیماری می گردد، اما معمولا بینایی از دست رفته را نمی تواند برگرداند. حتی لیزر درمانی در بیماری قند  تا حدودی موجب کاهش دید محیطی، کاهش قدرت تطابق، کاهش دید شب، و کاهش تمایز رنگها می شود.    

 

       

عوامل موثر در بروز عوارض چشمی بیماری قند

علاوه بر بیماری قند که خود علت اصلی گرفتاری می باشد، عوامل دیگری  نیز وجود دارند كه ایجاد عوارض چشمی و غیر چشمی بیماری قند  را تسریع می‌كنند وچه‌ بسا در بعضی موارد نقش این عوامل كم‌تر از خود بیماری قند نیست. بنابراین توجه به این عوامل و كنترل آنها علاوه بر کنترل بیماری قند می تواند نقش بسیار مهمی در كاهش بروز عوارض چشمی دیابت و یا  كند نمودن سیر پیشرفت بیماری داشته باشد. این عوامل عبارتند از:

 

·      سابقه فامیلی دیابت و گرفتاری چشمی و شدت گرفتاری بیماری چشمی در فامیل  

·      سن بروز و تشخیص بیماری

·      نوع دیابت و طول مدت ابتلا به آن  

·      نحوه كنترل دیابت و میزان كنترل بودن آن

·      كنترل بودن یا نبودن مشكلات همراه با دیابت از جمله فشار خون و چربی های خون

·      مصرف و یا عدم استعمال دخانیات

 

 

عوامل ارثی و فامیلی

 شدت بیماری دیابت و عوارض چشمی آن در افراد مختلف بسیار متفاوت است و به نظر می رسد توسط عوامل ژنتیكی خاصی كنترل می شود.    در بعضی خانواده ها علیرغم چند سال ابتلا به دیابت، عوارض چشمی و از دست دادن بینایی كمتر دیده می شود و در گروهی این عوارض بیشتر مشاهده شده و به سرعت پیشرفت می كند. اینگونه تصور می شود كه ایجاد این عوارض توسط ژن های خاصی كنترل و هدایت می شود.  بنابراین چنانچه در یك خانواده و فامیل سابقه ای از كاهش بینایی شدید و (احیاناً نابینایی) در اثر ابتلا به بیماری قند بروز كرده است این احتمال مطرح است كه در مبتلایان جدید این خانواده نیز عوارض چشمی دیابت با همان سرعت پیشرفت كند. مراجعه هر چه زودتر این ‌گونه بیماران به چشم پزشك علیرغم نداشتن مشكل چشمی می تواند تا حد بسیار زیادی منجر به تشخیص زودرس عوارض چشمی شده و متعاقب آن با تشخیص به موقع و درمان زودرس از ایجاد عوارض ناخواسته و غیرقابل جبران جلوگیری شود.

 

سن بروز بیماری دیابت

چشم و شبكیه افراد جوان به نسبت افراد مسن تر فعالیت متابولیكی بیشتری دارد به همین دلیل و دلایل متعدد دیگر عوارض چشمی دیابت در مبتلایان جوان زودتر ایجاد  شده و پیشرفت آن نیز شدیدتر است. بنابراین مبتلایان جوان باید زودتر نسبت به معاینه چشم خود اقدام نمایند چون در صورت بروز عوارض چشمی در مراحل اولیه با روش های درمانی خاصی امكان حفظ  دید بیمار بسیار زیاد است. از دست دادن زمان و تاخیر در مراجعه به چشم پزشك ممكن است منجر به تاخیر در تشخیص عوارض بیماری در چشم شده و لاجرم درمان در مراحلی انجام خواهد شد كه نتیجه كم‌تری خواهد داشت.

 

بلوغ

رسیدن به سن بلوغ در كودكان مبتلا به دیابت با پیدایش ناگهانی و پیشرفت سریع عوارض چشمی همراه است چون در این مرحله از رشد تغییرات هورمونی خاصی در بدن به وجود می آید. توجه به این مسئله هم در پیش‌گیری از عوارض ناخواسته دیابت در چشم از اهمیت بسزایی برخوردار است. بنابراین لازم است كودكان مبتلا به دیابت هنگامی كه به سن بلوغ می رسند در اولین فرصت تحت معاینات كامل چشم پزشكی قرار گیرند.

 

نوع دیابت

ارتباط بروز شدت عوارض چشمی با میزان قند خون كاملاً واضح و مشخص است به نحوی كه هر چه میزان قند خون بالاتر باشد بروز عوارض چشمی، زودتر و سرعت پیشرفت آن نیز شدیدتر است. از آنجا كه میانگین قند خون بیماران مبتلا به دیابت جوانان ( دیابت نوع اول (معمولا از میانگین قند خون مبتلایان به دیابت بالغین (دیابت نوع دوم (بالاتر است، عوارض چشمی در مبتلایان به دیابت جوانان زودتر ایجاد شده و سرعت پیشرفت آن نیز بیش‌تر است. بنابراین مبتلایان به دیابت نوع اول كه معمولاً از انسولین نیز استفاده می كنند باید خیلی زودتر از گروه دیگر جهت معاینات چشمی خود اقدام نمایند.

 

حاملگی

تاثیر حاملگی در پیدایش و تشدید عوارض چشمی دیابت تقریبا به اثبات رسیده است. بنابراین خانم های مبتلا به دیابت چنانچه با در نظر گرفتن جوانب امر و رعایت توصیه های لازم تصمیم به باردار شدن بگیرند باید قبل از هرگونه اقدامی از وضعیت چشم خود اطمینان پیدا کنند. گرچه بعضی از عوارض چشمی دیابت متعاقب پایان حاملگی بهبود می یابند ولی چنانچه در شروع حاملگی عوارض دیابت در چشم موجود باشد، در جریان حاملگی این عوارض به سرعت پیشرفت می كنند و نیاز به درمان در بسیاری از موارد احساس می ‌شود. بنابراین توجه به این مساله و معاینات چشم پزشكی مكرر و زودرس در جریان حاملگی می تواند به نحو بارزی در پیش گیری از عوارض ناخواسته و غیرقابل جبران دیابت در چشم موثر باشد.

 

نحوه كنترل قند خون

بدون شك مهم‌ترین و اساسی ترین عامل در پیدایش و پیشرفت عوارض چشمی دیابت نحوه تنظیم میزان قند خون در طول دوران ابتلا به دیابت است. هر چه میزان قند خون در طول دوران ابتلا به دیابت به محدوده طبیعی نزدیك تر باشد و هر اندازه از نوسانات میزان قند خون با روش های درمانی مختلف كاسته شود بروز عوارض چشمی دیابت بیش‌تر به تاخیر می افتد و از شدت و سرعت پیشرفت عوارض چشمی در مبتلایان به اینگونه عوارض كاسته می‌شود. ثابت شده است كه در هر دو نوع دیابت (بالغین و جوانان) چنانچه با روش های شناخته شده از جمله رژیم غذائی، داروهای خوراكی و یا تزریق انسولین (بسته به نیاز بیمار و تشخیص پزشك) میزان قند خون در ساعات روز و ایام هفته و ماه نزدیك به طبیعی حفظ شود ایجاد عوارض چشمی دیابت و از جمله درگیری شبكیه در بیمارانی كه در بدو امر هیچگونه علامتی در معاینات چشمی ندارند به تاخیر خواهد افتاد و در افرادی كه درجاتی از درگیری شبكیه دارند موجب كاهش سرعت پیشرفت این عوارض خواهد شد.

یكی از آزمایش‌هایی كه جهت بیماران دیابتی درخواست می شود اندازه‌گیری هموگلوبین HbA1C     است. این آزمایش نشان دهنده میزان كنترل قند خون ظرف سه ماه گذشته است و چنانچه از حدی بالاتر باشد موید‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ كنترل نبودن قندخون بیمار در طول این مدت است حتی اگر قند خون ناشتای بیمار در هنگام معاینه طبیعی باشد.  ذكر این نكته اهمیت دارد كه كنترل دیابت علاوه بر پیشگیری از عوارض چشمی در جلوگیری از عوارض كلیوی و عصبی ناشی از آن نیز نقش بسیار مهمی ایفا می كند.

 

كنترل فشار خون

یكی از مشكلات همراه با دیابت در بعضی از بیماران بالا بودن فشار خون است كه می تواند در كنار دیابت به عنوان بیماری جداگانه و یا یكی از عوارض همراه با دیابت باشد. نقش كنترل فشار خون در جلوگیری از پیدایش عوارض چشمی دیابت و كاهش سرعت پیشرفت اینگونه عوارض نیز در مطالعات متعددی به اثبات رسیده است. فشار خون به تنهایی و در غیاب بیماری قند نیز موجب عوارض متعددی در چشم می‌شود و چنانچه با دیابت همراه شود اثر تخریبی آن در شبكیه مضاعف خواهد شد پس بسیار بجاست كه به موازات كنترل دقیق قند خون، در صورت ابتلا به فشار خون با اقدامات درمانی موجود كه به سهولت در دسترس است  در كنترل دقیق فشار خون بیمار نیز اقدام عاجل صورت گیرد تا به نحو چشمگیری از بروز عوارض چشمی جلوگیری شود.

 

كنترل چربی های خون

اهمیت كنترل نمودن كلسترول و تری‌گلیسرید در پیشگیری از عوارض چشمی دیابت نیز در بررسی های علمی متعددی مشخص شده است و جای هیچ‌گونه تردیدی نیست كه در صورت بالا بودن هر كدام از این چربی ها در بیماران دیابتی و به موازات كنترل سایر عوامل ، لازم است با روش های درمانی موجود و رعایت توصیه های پزشك معالج نسبت به كنترل كردن آن‌ها نیز اقدام شود. با كنترل و طبیعی شدن میزان كلسترول و تری‌گلیسرید گام مهمی در حفظ دید مركزی  برداشته می‌شود وگرنه به علت نفوذپذیرشدن مویرگ‌های شبكیه، در اثر بیماری دیابت، این مواد در شبكیه و از جمله در ماکولا رسوب نموده و موجب تورم این ناحیه و كاهش دید بیمار خواهد شد. بنابراین توجه به این مساله نیز می تواند یك گام پیشگیرانه دیگر در حفظ دید در بیماران دیابتی باشد.

 

مدت زمان ابتلا به دیابت

بیماری دیابت در بدو امر به طور معمول عوارض چشمی ایجاد نمی كند هر چند میزان قند خون خیلی بالا باشد. برای ایجاد عوارض چشمی دیابت، عامل زمان نقش تعیین‌كننده‌ای دارد. مسلما پس از گذشت حدود 15  تا  20 سال از ابتلا به دیابت تمامی بیماران دیابتی مبتلا به درجاتی از گرفتاری شبكیه هستند كه در بعضی از آن‌ها ممكن است غیرقابل درمان باشد. بنابراین به مجرد تشخیص دیابت لازم است جهت اطمینان از سلامت  چشم ها اقدام شود و پس از آن طبق یك برنامه تنظیمی و براساس علایمی كه احیاناً ممكن است در چشم ها دیده شود نسبت به معاینات دوره ای و زمانبندی شده اقدام نمود. این عمل باعث می شود بدون فوت وقت و به مجرد بروز علایم در چشم و در اولین زمان ممكن ، درمان مناسب در نظر گرفته شود و از نابینایی و كم‌بینایی جلوگیری شود.

 

میزان و شدت درگیری چشمی

عوارض چشمی دیابت و بخصوص رتینوپاتی دیابتی (درگیری شبكیه چشم به اشكال مختلف) در بدو امر و در شروع پیدایش به كندی پیشرفت می كند لیكن هر چه به مراحل پیشرفته تر نزدیك می شود سرعت بیش‌تری می‌گیرد و اقدام درمانی سریع تری را طلب می كند. عوارض چشمی بیماری قند با گذشت زمان چنانچه به آن بی توجهی شود بر سرعت پیشرفت آن اضافه می شود و ممكن است به مرحله ای برسد كه قدرت تخریبی بالایی حاصل شود. در این مرحله است كه اقدامات درمانی كم‌تر نتیجه می دهد. متاسفانه بیماران زیادی در همین مراحل مراجعه می كنند و معمولاً نتیجه خوبی از درمان‌های انجام‌شده نمی گیرند و تصور می كنند كه اقدامات درمانی انجام شده و از جمله لیزر درمانی و یا عمل جراحی موجب  وخامت اوضاع شده است. بیان این موضوع از طرف بعضی بیماران باعث نگرانی بعضی دیگر می شود و آنان را از اقدام درمانی به موقع باز  داشته و یا موجب تاخیر در شروع درمان آن‌ها می شود. بنابراین باید توجه داشت كه در جریان رتینوپاتی دیابتی هر چه درمان زودتر انجام شود نتیجه نیز بهتر خواهد بود.

 

مصرف دخانیات

دیده شده بیماران دیابتی که سیگاری هستند، بیشتر و سریعتر  گرفتار عوارض چشمی و غیر چشمی بیماری قند می شوند و بنابراین به این افراد توصیه می گردد که کشیدن سیگار را کنار گذاشته و یا میزان استعمال آن را کاهش دهند.  

 

كنترل هر چه بهتر عواملی كه ذكر شد می‌تواند نوید بخش این مساله باشد كه بیماری دیابت دیگر بیماری كوركننده نیست و بیمار دیابتی در صورت مراجعه به موقع و پی‌گیری مناسب می تواند تا سال‌های سال بدون نیاز به كمك دیگران زندگی كند.  

بخش از مطلب بیماری قند و چشم از مجله چشم پزشکی نگاه اقتباس گردیده است

دژنرسانس ماکولا ((Age-related Macular Degeneration (AMD)  (یا  به زبان عامیانه پوسیدگی  سلولهای ناحیه مرکز بینایی) بیماری است که در سنین بالا اتفاق می افتد و سبب کاهش متوسط تا شدید بینایی می گردد. مرکز بینایی یا همان ماکولا (دایره ای به قطر ۵/۱ میلیمتر در مرکز شبکیه) در واقع در کانون مجموعه عدسیهای چشم واقع گردیده است. شبکیه طبیعی چشم انسان که در آن مرکز بینایی (ماکولا) با دایره سفید مشخص گردیده است یعنی چشم به منزله یک دوربین عکاسی تصویر دنیای بیرون را روی منطقه ماکولا فوکوس می کند و در این محل تصویر تشکیل می گردد. سپس سلولهای حساسه این ناحیه تصویر را تبدیل به امواج عصبی الکتریکی کرده و از طریق عصب بینایی به مغز ارسال می نماید.

ما بوسیله ماکولا تیز بینی می کنیم، مطالعه می کنیم، قادر به انجام اموری مانند رانندگی هستیم، و رنگها را تشخیص می دهیم. حدود ۹۰ درصد دقت بینایی ما وابسته به همین ناحیه ۵/۱ میلیمتری ماکولا می باشد و بقیه شبکیه که در مقایسه با ناحیه ماکولا سطح بسیار بیشتری را هم اشغال می کند، دید محیطی ما را تامین می نماید و سهمی در دید مرکزی ما ندارد.  بنابراین اگر سلولهای ناحیه ماکولا (مرکز بینایی) به هر دلیلی آسیب ببیند، بینایی ما بشدت کاهش پیدا می کند.

بیماری دژنرسانس ماکولا (AMD)، بتدریج سلولهای حساسه ناحیه مرکز بینایی را تخریب می کند. ما هنوز بدرستی نمی دانیم چرا این بیماری ایجاد می شود، ولی بخوبی می دانیم که این بیماری در سنین بالا و بتدریج اتفاق می افتد. حدود ۵ درصد افراد بالای ۶۵ سال درجاتی از این بیماری را در چشم خود دارند.  پس پروسه پیری در پیدایش این بیماری نقش اصلی را دارد. اما نکته جالب اینکه همه افراد مسن به این بیماری گرفتار نمی شوند. پس عوامل دیگری باید دخیل باشند. از جمله این عوامل می توان از نقش نور ماوراء بنفش خورشید، عوامل تغذیه ای و همچنین فاکتورهای سرشتی نام برد.  تغییراتی که این بیماری در بینایی می تواند ایجاد کند بسیار متغیر و غیر قابل پیش بینی می باشد.  همه افراد که این بیماری را در چشم خود دارند، ممکن است علائم بیماری را در بینایی خود نداشته باشند.           

بیماری دژنرسانس ماکولا (AMD) دو مرحله دارد یا می توان بطور کلی به دو گونه تقسیم کرد:

·   بیماری دژنرسانس ماکولا نوع اصطلاحا خشک (Dry AMD) که این نوع حدود۹۰درصد از مبتلایان را تشکیل می دهد. در این مرحله رسوبات زرد رنگی در ناحیه  مرکز بینایی تشکیل می گردد. خوشبختانه  بیماری دژنرسانس ماکولا نوع خشک پیشرفت بسیار کندی دارد و ممکن است سبب تاری مختصر و یا شدید  بینایی گردد. در ابتدای این مرحله مخصوصا اگر ضایعه در یک چشم باشد، ممکن است  فرد متوجه اختلال بینایی خود نشود و قادر به انجام فعالیتهای روزمره خود باشد. بعضا  برای جلوگیری و یا کند نمودن پیشرفت بیماری در این مرحله، استفاده از ویتامینها و مواد آنتی اکسیدان را پیشنهاد می کنند.  نتایج مطالعه ای  از انسیتو ملی چشم آمریکا نشان می دهد که مصرف ماده لوتئین/ زی گزانتین و همچنین مصرف چربی های از نوع امگا ۳  خطر ابتلا به شبکیه چشم  دریک  بیمار با دژنرسانس ماکولا از نوع اصطلاحا خشک که رسوبات زرد رنگ در ناحیه مرکز بینایی تشکیل گردیده است  بیماری دژنرسانس ماکولا در چشم را کمتر می کند و یا پیشرفت بیماری را کند مینماید. سبزیجات اسفناج، کلم، و کلم درختی (کاهو فرنگی)  سرشار از لوتئین/ زی گزانتین هستند و ماهی و روغن کانولا سرشار از چربی های از نوع امگا ۳ هستند. همچنین محافظت در برابر نور ماورا بنفش خورشید نیز در پیشگیری از این بیماری موثر می باشد. بنابراین استفاده از عینکهای آفتابی بخصوص در افرادی که بیشتر در معرض نور خورشید هستند، توصیه می شود. سیگار نیز از دیگر عوامل شناخته شده ای است که در روند این بیماری تاثیر دارد و حذف آن می تواند در کند کردن روند بیماری موثر باشد.       

·   بیماری دژنرسانس ماکولا نوع اصطلاحا مرطوب (Wet AMD)  که این نوع حدود۱۰درصد از مبتلایان را تشکیل می دهد، اما۹۰درصد موارد اختلال بنیایی شدید ناشی از این نوع می باشد. در این مرحله عروق خونی نابجا در زیر شبکیه ناحیه ماکولا رشد می کند و از  آنجائیکه این نوع عروق جدید شدیدا شکننده هستند، سبب نشت مایع و خون به ناحیه زیر ماکولا می شوند و در نهایت سبب از بین رفتن سلولهای حساسه این ناحیه می گردد که منجر به افت شدید بینایی خواهد شد. یکی از علائم اولیه  بیماری دژنرسانس ماکولا نوع مرطوب، موجی و کج و معوج دیدن خطوط مستقیم است که در اثر نشت مایع و تورم ناحیه مرکز بینایی است. گاهی هم بیمار بصورت حاد دید مرکزی خود را از دست می دهد شبکیه چشم  دریک  بیمار با دژنرسانس ماکولا از نوع اصطلاحا مرطوب که خونریزی،  نشت مایع و تورم در مرکز بینایی دیده می شود که ناشی از خونریزی در ناحیه مرکز بینایی است. بعضی از بیماران نوع مرطوب با استفاده از لیزر درمانی و یا درمانهای جدیدتر که شامل فتودینامک تراپی (PDT) یا تزریق داروهای داخل چشمی جدید مانند ماکوژن که جلوی رشد عروق نابجا را می گیرد، درمان می شوند. در این افراد باید درمان در اسرع وقت انجام شود و پس از درمان نیز بطور مرتب پیگیری شوند تا هر گونه هرگونه عود بیماری به موقع تشخیص داده شود.  البته باید دانست این درمان ها، درمان قطعی بیماری  دژنرسانس ماکولا نیست و قادر به بازگرداندن بینایی از دست رفته نمی باشد، بلکه تنها راه جهت جلوگیری از پیشرفت بیماری است.  

یکی از علائم اولیه بیماری دژنرسانس ماکولا، کج و معوج دیدن خطوط مستقیم استاولین خط دفاعی در پیشگیری از پیشرفت بیماری دژنرسانس ماکولا، آگاهی از علائم اولیه بیماری است. همانطور که گفته شد یکی از علائم اولیه بیماری دژنرسانس ماکولا، کج و معوج دیدن خطوط مستقیم است. همانطور که در تصویر مقابل نشان داده شده است اگر در این مرحله فرد با چشم مبتلا به پایه های پل نگاه کند آن را بصورت کج و معوج خواهد دید. برای این منظور و تشخیص سریع این حالت، یک تست بسیار ساده وجود دارد که بسادگی برای همه قابل انجام است و می تواند علائم اولیه بیماری دژنرسانس ماکولا یا نشانه هایی دال بر پیشروی این بیماری را نشان دهد. این تست را تست بینایی با استفاده از صفحه شطرنجی (Amsler Grid) می نامند. این تست عبارت است از یک صفحه کاغذ به ابعاد ۱۰ در ۱۰ سانتیمتر که بصورت نیم در نیم سانتیمتر شطرنجی گشته است و در وسط آن یک نقطه سیاهرنگ گذاشته شده است.  

این تست کمک می کند که شما بتوانید حضور علائم اولیه بیماری را بسرعت متوجه شده و به پزشک خود مراجعه نمایید. چرا که در مراحل اولیه بیماری، با لیزر درمانی و یا دیگر درمانها می شود از پیشرفت بیماری جلوگیری نمود.   

 تست صفحه شطرنجی برای تشخیص علائم اولیه بیماری دژنرسانس ماکولا

برای انجام این تست، عینک مطالعه خود را بزنید (اگر برای مطالعه از عینک استفاده می کنید). در جایی بنشینید که نور خوبی داشته باشد. جلوی یک چشمتان را بگیرید. این صفحه را در فاصله ۴۰ سانتیمتری قرار دهید و روی نقطه مشکی وسط صفحه خیره شوید. در حالیکه نگاهتان را بر روی نقطه سیاهرنگ نگه داشته اید، بقیه خطوط را ارزیابی کنید. اگر هر گونه اعوجاج، تاری، شکستگی، یا حذف قسمتی از خطوط را ملاحظه کردید، در اسرع وقت با پزشکتان تماس بگیرید. این تست را برای چشم دیگر تکرار کنید.  

در تصاویر زیر چند نمونه از اختلال تست شطرنجی که در مراحل اولیه بیماری دژنرسانس ماکولا ممکن است دیده شود، نشان داده شده است.

چند نمونه از اختلال تست شطرنجی در بیماری دژنرسانس ماکولا

این تست برای کسانی که می دانند  و یا  به آنها گفته شده که علائم اولیه بیماری را در یک یا هر دو چشم خود دارند هر روز باید تکرار گردد. بقیه افراد بالای سن ۵۵ سال، هفتگی و یا حد اقل ماهانه این تست را انجام دهند.  

استفاده از وسایل کمک بینایی در بیمار مبتلا به بیماری دژنرسانس ماکولایادمان باشد که استفاده معمول از چشمها و انجام فعالیتهای روزمره مثل مطالعه، تماشای تلویزیون و دیگر فعالیتها چشمی باعث آسیب بیشتر به چشم نمی شود حتی اگر فرد مبتلا به  بیماری دژنرسانس ماکولا از  نوع مرطوب باشد. اما اگر این بیماران هر دوچشمشان  در اثر مراحل پیشرفته این بیماری، آسیب شدید  دیده باشد، این افراد برای انجام امور فوق مشکل خواهند داشت. از آنجایی که این بیماری فقط دید مرکزی را مختل می کند، تقریبا هیچ گاه باعث نابینایی کامل نمی گردد. اما می تواند خواندن، رانندگی کردن و انجام سایر فعالیتهای روزمره ای که نیاز به دید مرکزی و دقیق دارند را بسیار مشکل نماید. در این مرحله از بیماری استفاده از وسایل کمکی مثل عینکهای تلسکوپی و یا سیستمهای الکترونیکی که تصاویر را بزرگتر می کنند، می تواند تا حدی کمک کننده باشد. این وسایل که اصطلاحا به آنها Low Vision Aid  گفته می شود تنوع زیادی دارند که جهت تعیین نوع و نحوه استفاده از آن باید با متخصص این امر مشورت گردد.  

تلسکوپ داخل چشمی که در زمان عمل آب مروارید در داخل چشم بیمار دژنرسانس ماکولا جایگذاری می شوداخیرا در افرادی که هر دو چشمشان از بیماری دژنرسانس ماکولا آسیب دیده و همچنین نیاز به عمل آب مروارید دارند، در زمان عمل اب مروارید، در یک چشم آنها بجای لنز داخل چشمی معمولی از تلسکوپ داخل چشمی بسیار ظریفی استفاده می کنند تا با بزرگنمایی حاصل از آن، فرد بینایی بهتری را کسب کند. تاکنون از این نوع لنزها حدود۲۰۰عدد در مراکز تحقیقاتی جایگذاری شده است و در صورت تائید نهایی در آینده نزدیک بصورت یک درمان کلاسیک در خواهد آمد.  





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی